KLASA 4

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY W KL. 4

do podręcznika „Tajemnice przyrody ”

 

Ocena – dopuszczający -

Uczeń:

-  wymienia źródła informacji o przyrodzie,

· proponuje sposoby bezpiecznego spędzania czasu w szkole i poza nią,

· wyjaśnia, na czym polega zachowanie asertywne (nie używając terminu „asertywność”),

· podaje przykłady obowiązków domowych, które może wykonywać uczeń 4 klasy,

· podaje przykłady form wypoczynku aktywnego i biernego,

· wymienia 3–4 elementy przyrody nieożywionej i ożywionej,

· wymienia zmysły umożliwiające poznawanie otaczającego świata,

· omawia dowolną cechę przyrodnika,

· podaje nazwy przyrządów służących do prowadzenia obserwacji w terenie,

· przeprowadza obserwację za pomocą lupy lub lornetki,

· podaje przykłady obiektów, które można obserwować za pomocą mikroskopu,

· podaje nazwy wskazanych przez nauczyciela głównych kierunków geograficznych,

· wyznacza kierunki geograficzne za pomocą kompasu,

· odczytuje informacje zapisane w legendzie planu,

· wskazuje kierunki geograficzne na mapie,

· na podstawie instrukcji zakłada i prowadzi uprawę fasoli ; dzieli rośliny na drzewa, krzewy i    rośliny zielne; wykonuje zielnik zawierający 5 roślin,

· podaje przykłady zwierząt hodowanych przez człowieka

· wymienia stany skupienia wody w przyrodzie oraz przykłady występowania wody w różnych stanach skupienia¸

· odczytuje wskazania termometru,

· wymienia składniki pogody,

· rozpoznaje rodzaje opadów,

· prowadzi kalendarz pogody na podstawie obserwacji wybranych składników pogody,

· wymienia daty rozpoczęcia kalendarzowych pór roku,

· podaje po 3 przykłady zmian zachodzących w przyrodzie w poszczególnych porach roku,

· wyjaśnia pojęcia: organizm jednokomórkowy, organizm wielokomórkowy i czynności życiowe organizmów,

· przyporządkowuje podane organizmy do grup troficznych (samożywne, cudzożywne) podaje przykłady,

· układa łańcuch pokarmowy z podanych organizmów,

· dzieli pożywienie ze względu na pochodzenie,

· omawia znaczenie wody dla organizmu,

· wskazuje na modelu położenie poszczególnych narządów przewodu pokarmowego, krwionośnego, oddechowego, elementy szkieletu, wymienia znaczenie narządu zmysłów i ich rolę,

· wykonuje, zgodnie z instrukcją proste obserwacje i doświadczenia,

· przyporządkowuje podane cechy budowy zewnętrznej do sylwetki kobiety lub mężczyzny,

· wskazuje na planszy położenie narządów układu rozrodczego,

· podaje przykłady zmian w organizmie świadczących o rozpoczęciu okresu dojrzewania u własnej płci,

· wymienia drogi wnikania do organizmu człowieka drobnoustrojów chorobotwórczych,

· wymienia pasożyty wewnętrzne człowieka,

· omawia lub demonstruje sposób mycia rąk, wyjaśnia, dlaczego ważna jest czystość rąk,

· omawia zasady bezpiecznego korzystania z domowych urządzeń elektrycznych,

· omawia zasady poruszania się po drogach,

· podaje przynajmniej dwa przykłady negatywnego wpływu dymu tytoniowego i alkoholu na organizm człowieka,

· wskazuje na mapie lądy oraz morza i oceany,

· wymienia przystosowania wybranych zwierząt, np. ryb, delfinów, do życia w wodzie,

· opisuje schemat rzeki, wymieniając: źródło, bieg górny, środkowy, dolny, ujście,

· rozpoznaje na rysunku glony jednokomórkowe, kolonijne, wielokomórkowe,

· rozpoznaje amebę i pantofelka,

· podaje przykłady ryb żyjących w strefie przybrzeżnej jeziora , podaje przykłady innych zwierząt żyjących w strefie przybrzeżnej jeziora , wymienia po 1 przykładzie zwierząt żyjących w strefie toni wodnej i strefie wód głębokich jeziora,

· podaje nazwy stref życia w morzach i oceanach oraz przykłady organizmów,

· na podstawie obserwacji wymienia 2 cechy charakteryzujące skały: lite, zwięzłe i luźne ;

przyporządkowuje podane skały (1–2) do poszczególnych grup,

· wymienia 2–3 nazwy gleb,

· na planszy dydaktycznej lub ilustracji wskazuje warstwy lasu; wymienia po dwa gatunki organizmów żyjących w jednej lub dwóch wybranych warstwach lasu,

· podaje po dwa przykłady drzew iglastych i liściastych ; rozpoznaje dwa drzewa iglaste i dwa liściaste,

· opisuje wygląd łąki, (uwzględnia występowanie traw, drobnych zwierząt) ; podaje dwa przykłady znaczenia łąki wyjaśnia, dlaczego nie wolno wypalać traw,

· podaje nazwy zbóż uprawianych na polach ; podaje przykłady warzyw uprawianych na polach ; wymienia nazwy drzew uprawianych w sadach ; wymienia dwa szkodniki upraw polowych ; uzupełnia brakujące ogniwa w łańcuchach pokarmowych organizmów żyjących na polu.

Ocena – dostateczny -

Uczeń:

· wymienia elementy tworzące świat przyrody,

· wymienia zasady skutecznego uczenia się,

· omawia zasady zdrowego stylu życia,

· proponuje przyrządy, jakie należy przygotować do prowadzenia obserwacji w terenie,

· przygotowuje mikroskop do prowadzenia obserwacji,

· posługując się instrukcją, wyznacza kierunki geograficzne za pomocą gnomonu,

· podaje nazwy pośrednich kierunków geograficznych,

· dobiera rodzaj mapy do określonego zadania,

· prezentuje wyniki obserwacji rozwoju uprawianej fasoli, rozpoznaje rośliny, tworzy zielnik -10 roślin,

· omawia zasady opieki nad zwierzętami,

· wyjaśnia pojęcia: parowanie i skraplanie wody,

· przeprowadza doświadczenia: wykazujące zmianę objętości wody podczas krzepnięcia, wykazujące wpływ temperatury na proces topnienia, wykazujące obecność powietrza, obserwuje i nazywa zjawiska atmosferyczne występujące w Polsce,

· określa jednostki, w których wyraża się składniki pogody,

· wskazuje zależności między wysokością słońca a długością cienia,

· wyjaśnia pojęcia: równonoc jesienna, równonoc wiosenna, przesilenie letnie, przesilenie zimowe,

· podaje charakterystyczne cechy organizmów, wymienia czynności życiowe organizmów,

· opisuje wybranych przedstawicieli roślin, zwierząt i grzybów, uwzględniając środowisko, w którym żyją,

· dzieli mięsożerców na drapieżniki i padlinożerców, wyjaśnia, na czym polega wszystkożerność,

· podaje nazwy ogniw łańcucha pokarmowego,

· podaje przykłady produktów zawierających duże ilości białek, cukrów, tłuszczów,

· wymienia zasady spożywania posiłków,

· wymienia narządy budujące przewód pokarmowy, omawia rolę układu krwionośnego, oddechowego,

· wymienia produkty oddychania komórkowego,

· podaje nazwy głównych elementów szkieletu, wymienia 3 funkcje szkieletu,

· omawia rolę poszczególnych narządów zmysłów, podaje nazwy elementów budowy oka, omawia rolę skóry jako narządu zmysłu,

· wymienia narządy tworzące żeński i męski układ rozrodczy oraz ich rolę, wyjaśnia pojęcie „ciąża”,

· podaje przykłady zmian zachodzących w organizmie w poszczególnych etapach rozwojowych człowieka,

· wymienia zmiany fizyczne zachodzące w okresie dojrzewania u dziewcząt i chłopców,

· wymienia przyczyny chorób zakaźnych,

· rozpoznaje wszy i kleszcze, omawia sposoby zapobiegania zarażeniu się pasożytami wewnętrznymi i zewnętrznymi,

· wyjaśnia, dlaczego należy dbać o higienę skóry,

· omawia zasady udzielania pierwszej pomocy w przypadku skaleczeń, oparzeń

· omawia zagrożenia związane z przebywaniem nad wodą, podaje przykłady wypadków, które mogą się zdarzyć na wsi; wyjaśnia, na czym polega bezpieczeństwo podczas zabaw ruchowych; omawia sposób postępowania w przypadku pożaru; wyjaśnia, jak należy postępować z zardzewiałymi przedmiotami niewiadomego pochodzenia,

· podaje przykłady substancji, które mogą uzależniać ,

· podaje przykłady wód słodkich (w tym wód powierzchniowych) i wód słonych,

· charakteryzuje warunki życia w wodzie ; omawia przystosowania roślin do życia w wodzie,

· opisuje sposoby pobierania tlenu przez organizmy żyjące w wodzie,

· podaje nazwy organizmów żyjących w biegu górnym, środkowym i dolnym rzeki,

· wskazuje na mapie dorzecze,

· podaje nazwy przedstawicieli glonów jednokomórkowych, kolonijnych i wielokomórkowych,

· omawia warunki panujące w strefie przybrzeżnej jeziora ; podaje przykłady roślin strefy przybrzeżnej jeziora; podaje nazwy organizmów tworzących plankton,

· omawia piętrowe rozmieszczenie glonów w morzach i oceanach,

· omawia budowę gleby; wymienia rodzaje gleb występujących w Polsce,

· wymienia cechy budowy roślin iglastych i liściastych,

· wymienia zwierzęta mieszkające na łące, polu, w lesie, w sadzie; w formie łańcucha pokarmowego przedstawia proste zależności pokarmowe między organizmami,

· omawia sposoby wykorzystywania roślin zbożowych .

Ocena – dobry -

Uczeń:

· konstruuje własny plan dnia; wyjaśnia, dlaczego ważne jest stosowanie różnorodnych form

Wypoczynku,

· wymienia cechy ożywionych elementów przyrody,

· określa rolę obserwacji w poznawaniu przyrody,

· przeprowadza obserwację mikroskopową zgodnie z instrukcją,

· omawia budowę kompasu,

· wyznacza kierunki geograficzne, stosując poznane wcześniej sposoby,

· przygotowuje „zbiór” znaków topograficznych dla najbliższej okolicy,

· orientuje mapę za pomocą kompasu,

· rozpoznaje wybrane rośliny doniczkowe,

· rozpoznaje drzewa i krzewy rosnące w najbliższym otoczeniu,

· formułuje wnioski do przeprowadzonych doświadczeń,

· omawia sposób powstawania chmur ; rozróżnia rodzaje osadów atmosferycznych,

· wyjaśnia, czym jest ciśnienie atmosferyczne,

· omawia budowę wiatromierza,

· wyjaśnia, czym są górowanie słońca i południe słoneczne,

· omawia cechy rozmnażania płciowego i bezpłciowego,

· omawia cechy przedstawicieli poszczególnych królestw,

· omawia cechy organizmów odżywiających się szczątkami glebowymi; wymienia przedstawicieli pasożytów,

· omawia rolę składników pokarmowych w organizmie,

· wymienia funkcję i budowę układu krwionośnego, pokarmowego, oddechowego, szkieletowego, podaje nazwy głównych stawów,

· wyjaśnia, na czym polega oddychanie komórkowe,

· wskazuje na planszy elementy budowy oka, ucha,

· wskazuje różnice w budowie ciała kobiety i mężczyzny,

· omawia główne etapy rozwoju dziecka wewnątrz organizmu matki,

· charakteryzuje okres wieku dorosłego i okres starości,

· wymienia sposoby zapobiegania zatruciom pokarmowym,

· wyjaśnia pojęcie „pasożyty wewnętrzne” ; podaje przykłady pasożytów zewnętrznych,

· odczytuje symbole umieszczane na opakowaniach substancji niebezpiecznych,

· wyjaśnia, czym są niewypały i niewybuchy,

· wymienia skutki przyjmowania narkotyków, palenia biernego,

· wymienia cechy budowy zwierząt wodnych ułatwiające pokonywanie oporu wody,

· wyjaśnia, dlaczego większość organizmów wodnych może przetrwać zimę,

· omawia przystosowania organizmów żyjących w biegu górnym, środkowym i dolnym rzeki,

· omawia znaczenie glonów i pierwotniaków,

· omawia warunki życia w jeziorze w zależności od pory roku,

· charakteryzuje roślinność strefy przybrzeżnej jeziora,

· wyjaśnia, dlaczego glony są rozmieszczone piętrowo w morzach i oceanach,

· podaje przykłady zależności pokarmowych występujących w morzach i oceanach,

· opisuje budowę skał litych, zwięzłych i luźnych,

· omawia żyzność poszczególnych rodzajów gleb

· charakteryzuje przystosowania roślin zabezpieczające przed utratą wody ; wymienia przykłady przystosowań chroniących zwierzęta przed działaniem wiatru,

· omawia znaczenie lasu,

· rozpoznaje przynajmniej sześć gatunków drzew liściastych,

· wymienia typy lasów rosnących w Polsce,

· rozpoznaje pięć gatunków roślin występujących na łące,

· wyjaśnia, które zboża należą do ozimych, a które do jarych ; wymienia sprzymierzeńców człowieka w walce ze szkodnikami upraw polowych.

Ocena -bardzo dobry-

Uczeń:

· charakteryzuje czynniki wpływające na tworzenie dobrej atmosfery w szkole i w domu,

· planuje obserwację dowolnego obiektu lub organizmu w terenie,

· określa przeznaczenie poszczególnych części mikroskopu,

· omawia sposoby wyznaczania kierunku północnego na podstawie obserwacji obiektów

przyrodniczych i wytworów człowieka,

· odszukuje na mapie wskazane obiekty,

· orientuje mapę za pomocą obiektów w terenie,

· porównuje budowę zewnętrzną drzew, krzewów i roślin zielnych,

· dokumentuje doświadczenia według poznanego schematu,

· rozpoznaje rodzaje chmur,

· wyjaśnia, jak powstaje wiatr,

· omawia zmiany długości cienia w ciągu dnia,

· porównuje wysokość słońca nad widnokręgiem oraz długość cienia w poszczególnych porach roku,

· porównuje sposoby odżywiania się roślin, zwierząt i grzybów,

· omawia sposób wytwarzania pokarmu przez rośliny,

· określa rolę, jaką odgrywają w przyrodzie zwierzęta odżywiające się szczątkami glebowymi,

· omawia rolę witamin ; omawia skutki niedoboru i nadmiernego spożycia poszczególnych

składników pokarmowych na podstawie analizy piramidy pokarmowej układa dzienny jadłospis dla ucznia

· wyjaśnia rolę enzymów trawiennych ; wskazuje narządy, w których zachodzi mechaniczne

i chemiczne,

· wyjaśnia, jak należy dbać o układ krwionośny,

· wyjaśnia, na czym polega współdziałanie układów: pokarmowego, oddechowego i krwionośnego w procesie uzyskiwania energii przez organizm,

· wskazuje kości o różnych kształtach ; omawia pracę mięśni szkieletowych,

· wyjaśnia, w jaki sposób układ nerwowy odbiera informacje z otoczenia,

· omawia rozwój zygoty od momentu zapłodnienia do chwili zagnieżdżenia się w macicy,

· omawia sposób postępowania w przypadku chorób zakaźnych,

· charakteryzuje objawy mogące świadczyć o obecności pasożyta wewnętrznego,

· demonstruje sposób zakładania opatrunków; demonstruje sposób unieruchamiania kończyn,

· rozpoznaje 2–3 dziko rosnące rośliny trujące,

· wyjaśnia, czym jest uzależnienie, zachowanie asertywne,

· wymienia czynniki wpływające na ilość światła i głębokość, na jaką ono przenika,

· wyjaśnia, dlaczego w strefie przybrzeżnej jeziora występuje bogactwo organizmów żywych,

· wyjaśnia przyczyny różnic w zasoleniu w mórz i oceanów,

· przyporządkowuje rodzaje skał do rodzajów gleb, które na nich powstały,

· omawia przykładowe sposoby ograniczania strat wody przez zwierzęta, rośliny

· przyporządkowuje rodzaj lasu do typu gleby, na której rośnie ; podaje przykłady drzew rosnących w poszczególnych typach lasów,

· uzasadnia, że łąka jest środowiskiem życia wielu zwierząt.

Ocena – celujący -

Uczeń:

· wyjaśnia, w jaki sposób zmiana jednego elementu przyrody może wpłynąć na pozostałe wybrane elementy,

· przeprowadza dowolne doświadczenie wraz z zapisem wyników obserwacji,

· przygotowuje informacje na temat innych przyrządów służących do prowadzenia obserwacji (odległych obiektów, głębin),

· samodzielnie wykonuje prosty preparat mikroskopowy; przygotowuje informacje na temat mikroskopu elektronowego,

· podaje historyczne i współczesne przykłady praktycznego wykorzystania umiejętności wyznaczania kierunków geograficznych,

· rysuje fragment drogi do szkoły, np. ulicy, zmniejszając jej wymiary (np. 1000 razy), używając właściwych znaków topograficznych,

· prezentuje jedną egzotyczną roślinę (ozdobną lub przyprawową), omawiając jej wymagania życiowe,

· przygotowuje ciekawostki i dodatkowe informacje na temat zwierząt (np. najszybsze zwierzęta),

· wyjaśnia, popierając przykładami, zjawiska sublimacji i resublimacji wyjaśnia różnice między opadami a osadami atmosferycznymi,

· omawia związek zmian ciśnienia atmosferycznego z aktywnością psychofizyczną człowieka,

· przygotowuje informacje na temat długości życia wybranych organizmów (żyjących najdłużej i najkrócej,

· przygotowuje informacje na temat pasożytnictwa w świecie roślin, grzybów, protestów,

· podaje przykłady obrony przed wrogami w świecie roślin i zwierząt,

· przedstawia krótkie informacje na temat wpływu napojów energetyzujących na organizm człowieka ; omawia objawy i skutki anoreksji,

· wymienia czynniki, które mogą szkodliwie wpłynąć na funkcjonowanie wątroby lub trzustki,

· charakteryzuje rolę poszczególnych składników krwi,

· porównuje wielkość płuca lewego i prawego – wyjaśnia przyczynę różnicy,

· podaje przykłady skutków uszkodzenia układu nerwowego,

· przygotowuje informacje na temat wad wzroku lub słuchu podaje przykłady czynników, które mogą zakłócić rozwój płodu,

· wykonuje oś czasu przedstawiającą okresy życia człowieka wyjaśnia istotę działania szczepionek,

· przygotowuje informacje o znaczeniu filtrów UV,

· przygotowuje informacje na temat pomocy osobom uzależniony,

· wyszukuje i prezentuje informacje typu „naj” (najdłuższa rzeka, największe jezioro, największa głębia oceaniczna,

· podaje przykłady pozytywnego i negatywnego wpływu rzek na życie i gospodarkę człowieka,

· przygotowuje informacje na temat rzek, np. największych, najdłuższych, okresowych,

· przygotowuje krótki opis najbliższego jeziora,

· wskazuje na mapie położenie morza najbardziej i najmniej zasolonego,

· przygotowuje kolekcję skał z najbliższej okolicy wraz z ich opisem,

· przygotowuje informacje o życiu wybranych organizmów leśnych przygotowuje informacje na temat roślin iglastych pochodzących z innych regionów świata, uprawianych w ogrodach , charakteryzuje bory, grądy, łęgi i buczyny,

· wykonuje zielnik roślin łąkowych ,

· wyjaśnia, czym jest walka biologiczna ; przygotowuje informacje na temat korzyści i zagrożeń wynikających ze stosowania chemicznych środków zwalczających szkodniki,

· bierze udział w konkursach przyrodniczych.

Ocena – niedostateczny -

Uczeń:

- nie opanował wiadomości  i umiejętności określonych w podstawie programowej nauczania przyrody w klasie IV ,

- nie jest w stanie rozwiązać problemów teoretycznych lub praktycznych nawet o niewielkim stopniu trudności.